other امکان سنجی استنباط ضَمان از روایات تشبیه حُرمتِ مال به حُرمتِ جان تخصصي Special پژوهشي Research <i><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:IRBadr">روایات معتبر &laquo;تشبیه حرمت مال به حرمت جان&raquo; در منابع امامیه و اهل سنت، بر یکسانی حرمت اموال و نفوس دلالت دارند. فقیهان، دلالت این روایات را بر حرمت تکلیفی هرگونه تعرض و تصرف غیرمجاز در اموال دیگران مسلّم دانسته&shy;اند؛ اما مسئله اساسی، امکان استنباط حکم وضعی ضمان از این روایات است. دیدگاه مشهور، با تأکید بر ظهور واژه &laquo;حرمت&raquo; در حکم تکلیفی، وحدت سیاق حدیث، حیثیت تقییدی مالکیت، و عدم دلالت التزامی، دلالت روایات تشبیه را منحصر به حرمت تکلیفی تصرف در مال غیر دانسته است؛ و دیدگاه دوم، ثبوت ضمان را نتیجه می‌گیرد. این پژوهش، با روش توصیفی ـ تحلیلی و رویکرد اجتهادی، به بررسی سند، فقه&shy;الحدیث و قلمرو دلالت این روایات پرداخته و با تحلیل ماهیت تشکیکی احترام و حرمت، استناد به عموم تشبیه حرمت مال به حرمت جان، تفکیک میان حیثیت مالیت و مالکیت، و استناد به سیره عقلایی در تدارک مال تلف‌شده، دیدگاه دوم را برگزیده است.</span></span></span></i> <b><i><span style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Authentic ḥadīths that liken the sanctity of property to the sanctity of life&mdash;found in both Imāmī and Sunni sources&mdash;affirm the equal inviolability of human life and wealth. Jurists generally agree that these reports establish the obligatory prohibition (taḥrīm taklīfī) of any unauthorized interference with others&rsquo; property. The central question, however, concerns whether a declarative ruling (ḥukm waḍʿī)&mdash;specifically, the rule of liability (ḍamān)&mdash;can also be inferred from these texts. The dominant view maintains that the term ḥurmat (sanctity) denotes primarily a normative prohibition, not a legal liability, based on arguments such as the contextual consistency (waḥdat al-siyāq) of the ḥadīth, the restrictive role of ownership (ḥaythiyyat taqyīdiyyah), and the absence of necessary implication (dalālat iltizāmīyah). In contrast, the alternative view upholds that these narrations do, in fact, entail ḍamān in cases of unlawful property damage or loss. Using a descriptive&ndash;analytical and ijtihādī methodology, this study examines the authenticity, jurisprudential interpretation (fiqh al-ḥadīth), and semantic scope of these reports. By analyzing the graded nature of sanctity and respect (iḥtirām wa ḥurmat), the generality of the analogy between life and property, the distinction between property as wealth (māliyyah) and ownership (mālikiyyah), and the rational convention (&lsquo;urf &lsquo;uqalāʾī) of compensating destroyed property, the research concludes in favor of the second view: that the narrations support the inference of liability (ḍamān) alongside moral prohibition.</span></span></span></i></b> حرمت مال, حرمت جان, احترام, حکم تکلیفی, حکم وضعی, ضمان, مسئولیت مدنی. Sanctity of Property, Sanctity of Life, Respect (Iḥtirām), Normative Ruling (Ḥukm Taklīfī), Declarative Ruling (Ḥukm Waḍʿī), Liability (Ḍamān), Civil Responsibility. 103 131 http://pnmag.ir/browse.php?a_code=A-10-2-227&slc_lang=other&sid=1 Mohammad Hakim محمد حکیم mohammad.hakim@ut.ac.ir 10031947532846005568 10031947532846005568 Yes