other تحلیل نحوی‌ - بلاغی قاعده «نزع خافض» و نقش آن در تبیین مفاهیم تفسیری ساختارهای قرآنی تخصصي Special پژوهشي Research <i><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:IRBadr">قاعده &laquo;نزع خافض&raquo; به‌عنوان یکی از ساختارهای خاص و پربسامد نحوی در زبان عربی، در بسیاری از آیات قرآن کریم نمود یافته و نقش برجسته‌ای در تولید معنا، ایجاز لفظی، و انتقال مفاهیم تربیتی و اعتقادی ایفا کرده است. این پژوهش با رویکردی توصیفی - تحلیلی، به‌دنبال تبیین نحوی و بلاغی این قاعده در قرآن و بررسی تأثیرات آن بر ساختار جمله و دلالت‌های معنایی و تفسیری آیات است. در بخش نخست، ضمن بازشناسی مفهومی نزع خافض، بنیان‌های نظری این قاعده در آثار نحویان واکاوی شده است. در بخش دوم، با تحلیل نمونه‌محورِ مجموعه‌ای از آیات قرآن کریم، اغراض بلاغی نزع خافض، همچون ایجاز هنری، تقویت لحن هشداردهنده، تمرکز معنایی بر عناصر کلیدی، و برجسته‌سازی پیام‌های توحیدی، تربیتی و اعتقادی استخراج و تبیین شده است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که نزع خافض، نه صرفاً یک پدیده نحوی، بلکه ابزاری بلاغی با کارکردهای گسترده در تولید معنا، هدایت مخاطب به لایه‌های عمیق‌تر دلالت قرآنی، و ارتقای تنوع بیانی در کلام وحی است.</span></span></span></i> <b><i><span style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">The rule of nazaʿ al-khāfiḍ (preposition omission) constitutes one of the distinctive and frequent syntactic phenomena in the Arabic language, prominently reflected in numerous verses of the Holy Qur&rsquo;an. It plays a significant role in meaning production, verbal conciseness, and the conveyance of moral and theological concepts. This study, adopting a descriptive&ndash;analytical approach, aims to elucidate the syntactic and rhetorical dimensions of this rule in the Qur&rsquo;an and to examine its effects on sentence structure as well as on the semantic and exegetical implications of the verses. In the first part, the conceptual foundations of nazaʿ al-khāfiḍ are revisited and its theoretical basis in classical Arabic grammatical literature is analyzed. The second part presents a sample-based analysis of selected Qur&rsquo;anic verses to identify the rhetorical purposes of nazaʿ al-khāfiḍ, including artistic conciseness, the intensification of admonitory tone, semantic emphasis on key elements, and the enhancement of monotheistic, moral, and doctrinal messages. The findings indicate that nazaʿ al-khāfiḍ is not merely a syntactic phenomenon but a rhetorical device with extensive functional capacity in meaning construction, guiding the audience toward deeper layers of Qur&rsquo;anic signification and enriching the expressive diversity of divine discourse.</span></span></span></i></b> نزع خافض, حذف حرف جر, قرآن کریم, تحلیل نحوی, بلاغت قرآن, اغراض بلاغی. Nazaʿ al-Khāfiḍ, Preposition Omission, Holy Qur’an, Syntactic Analysis, Qur’anic Rhetoric, Rhetorical Functions. 157 186 http://pnmag.ir/browse.php?a_code=A-10-2-229&slc_lang=other&sid=1 Elahe Hadian Rasnani الهه هادیان رسنانی hadian.e@hadith.ir 10031947532846005572 10031947532846005572 Yes Zohreh Jabbari زهره جباری Jabbari_zohreh@yahoo.com 10031947532846005573 10031947532846005573 No