other بازاندیشی در مبانی تفسیر علمی قرآن با رویکرد میان‌رشته‌ای تخصصي Special پژوهشي Research <i><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:IRBadr">تفسیر علمی قرآن به‌عنوان یکی از رویکردهای معاصر در مطالعات قرآنی، همواره محل مناقشه بوده است. این رویکرد بر آن است که قرآن در کنار رسالت هدایت‌گری، اشاراتی به نظم علمی و پدیده‌های طبیعی دارد که می‌توان آن‌ها را با بهره‌گیری از علوم تجربی و انسانی بازخوانی کرد. با این حال، اختلاف دیدگاه میان رهیافت حداکثری و حداقلی در تفسیر علمی نشان می‌دهد که مبانی معرفتی و روش‌شناختی این حوزه نیازمند بازاندیشی است؛ زیرا از یک‌سو رهیافت حداکثری قرآن را جامع معارف علمی و دینی می‌داند و از سوی دیگر رهیافت حداقلی آن را محدود به هدایت و نشانه‌شناسی آفاقی و انفسی می‌فهمد. هدف پژوهش حاضر تحلیل این دو دیدگاه، نقد آسیب‌های معرفتی و روشی تفسیر علمی و ارائه الگویی متوازن بر پایه رهیافت میان‌رشته‌ای است. روش تحقیق به شیوه تحلیلی ـ انتقادی و بر مبنای مطالعه کتابخانه‌ای سامان یافته و در تعامل میان دانش‌های تفسیری و معرفت‌شناسی دینی پیش رفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که تفسیر علمی در صورت اتکاء به مبانی میان‌رشته‌ای و پرهیز از تحمیل نظریه‌های علمی ناپایدار، می‌تواند به تعمیق فهم وحیانی و بازتعریف نسبت دین و علم یاری رساند. نتیجه پژوهش تأکید بر ضرورت بازاندیشی در مبانی این رویکرد است تا زمینه ارائه تفسیری روشمند و پایدارتر از قرآن در مواجهه با تحولات معرفتی معاصر فراهم آید؛ تفسیری که بر جامعیت هدایت‌گرانه قرآن، اعتبار مشروط دانش تجربی و تقدم مرجعیت وحی بر نظریات علمی استوار بوده و در سه سطح هستی‌شناختی، معرفت‌شناختی و روش‌شناختی سامان یابد.</span></span></span></i> <b><i><span style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">The scientific interpretation of the Qur&rsquo;an, as one of the contemporary approaches in Qur&rsquo;anic studies, has long been a subject of scholarly debate. This approach posits that, in addition to its mission of spiritual guidance, the Qur&rsquo;an contains implicit references to scientific order and natural phenomena that may be reinterpreted through the lens of empirical and human sciences. However, the ongoing disagreement between maximalist and minimalist perspectives within this field reveals the epistemological and methodological fragility of its foundations. The maximalist view regards the Qur&rsquo;an as encompassing both religious and scientific knowledge, whereas the minimalist approach confines its scope to guidance and the semiotics of the inner (anfusī) and outer (āfāqī) worlds. The present study aims to analyze these two perspectives, critique the epistemic and methodological challenges of scientific interpretation, and propose a balanced framework based on an interdisciplinary approach. The research employs an analytical&ndash;critical method grounded in library-based study and develops within the interface of Qur&rsquo;anic hermeneutics and the epistemology of religion. The findings indicate that scientific interpretation, when founded upon interdisciplinary principles and avoiding the imposition of unstable scientific theories, can contribute to a deeper understanding of divine revelation and to redefining the relationship between religion and science. The study concludes by emphasizing the necessity of rethinking the epistemological bases of this approach to enable a more systematic and enduring interpretation of the Qur&rsquo;an in light of contemporary intellectual developments&mdash;a form of interpretation grounded in the comprehensive guidance of the Qur&rsquo;an, the conditional validity of empirical knowledge, and the primacy of revelation over scientific theorization, articulated across ontological, epistemological, and methodological dimensions.</span></span></span></i></b> تفسیر, تفسیر علمی قرآن, رهیافت میان‌رشته‌ای, روش‌شناسی, مبانی معرفت‌شناختی. Interpretation, Scientific Interpretation of the Qur’an, Interdisciplinary Approach, Methodology, Epistemological Foundations. 217 239 http://pnmag.ir/browse.php?a_code=A-10-2-231&slc_lang=other&sid=1 Farahnaz Khoshzaban فرحناز خوش زبان saghar2042012@gmil.com 10031947532846005614 10031947532846005614 No Majid Maaref مجید معارف maaref@ut.ac.ir 10031947532846005615 10031947532846005615 Yes Mojgan Sarshar مژگان سرشار Sarshar2008@gmail.com 10031947532846005616 10031947532846005616 No