Pazhouheshname Quran va Hadith

other بررسی مفهوم اصطلاح «مقبوله» و حجیّت آن از دیدگاه فریقین An Examination of the Concept of Maqbūlah and Its Authoritativeness in the View of Sunni and Shi‘i Scholars تخصصي Special پژوهشي Research اصطلاح مقبوله یکی از اصطلاحات متداول نزد محدثان و فقیهان است. با این وجود، در مفهوم و حجیّت آن، اختلاف نظر دارند. گروهی در مفهوم مقبوله توسعه داده و آن را با متواتر و مشهور یکی دانسته‌‌اند و برخی دیگر، آن را به منزله‌ی اجماع در تصحیح حدیث می‌دانند. امّا مفهوم دقیق مقبوله چیست؟ اطلاق آن بر احادیث بر اساس چه شروطی است؟ و حجیّت آن نزد فریقین چگونه است؟ این مقاله با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و ابزار کتابخانه‌ای به بررسی آراء علمای فریقین درباره‌ی مفهوم مقبوله و حجیّت آن پرداخته و به پرسش‌های بالا در کنار طرح برخی دیگر از مباحث مرتبط: جایگاه مقبوله در دسته‌بندی احادیث، تفاوت و تشابه اصطلاح مقبوله با سایر مصطلحات حدیثی و مفید علم بودن روایت مقبوله پاسخ داده است. بر پایه‌ی یافته‌های این پژوهش، مقبوله حدیث ضعیفی است که به دلیل وجود قرائن و شواهدی از جمله: «شهرت عملی»، «تقویت خبر با قرائن خارجی»، «اجماع بر مضمون روایت»، «عدم طعن و انکار» و «نداشتن معارض» مورد پذیرش علما قرار گرفته است؛ هرچند آنان در تطبیق این شروط بر احادیث نیز گاه اختلاف کرده‌اند که نشان می‌دهد اصطلاح مقبوله نزد آنان اصطلاحی نسبی و اجتهادی بوده است. The term maqbūlah is a well-known technical expression among hadith scholars and jurists; however, its precise meaning and authoritative force remain subjects of disagreement. Some scholars broaden the concept and equate maqbūlah with mutawātir or mashhūr reports, while others regard it as a form of consensus-based validation of a hadith. This raises several key questions: What is the exact definition of maqbūlah? Under what conditions is this term applied to hadiths? And how is its authoritativeness assessed by scholars of both Sunni and Shi‘i traditions? Using a descriptive–analytical method and library-based research, this study examines the positions of scholars from both schools regarding the concept of maqbūlah and its evidentiary value. It also addresses related issues such as the classification of maqbūlah within hadith categories, its similarities and differences with other technical terms of hadith studies, and whether a maqbūlah report yields knowledge. According to the findings, a maqbūlah is technically a weak hadith that is nevertheless accepted due to supporting indicators and contextual evidence, such as: “practical reputation,” “external corroboration,” “consensus on the content,” “absence of criticism or rejection,” and “lack of contradiction.” Nonetheless, scholars often differ in applying these criteria to specific reports, indicating that the concept of maqbūlah functions as a relative and interpretive term shaped by scholarly judgment. اجماع, تلقی‌بالقبول, مشهور, درایه, مقبول, مقبوله. Consensus (Ijmā’), Talaqqī bi-l-Qubūl, Mashhūr, Dirāyah, Maqbūl, Maqbūlah. 289 314 http://pnmag.ir/browse.php?a_code=A-10-2-234&slc_lang=other&sid=1 Ghasem Bostani قاسم بستانی Gbostanee@yahoo.com 10031947532846005584 10031947532846005584 Yes Mina Shamkhi مینا شمخی m.shamkhi@scu.ac.ir 10031947532846005585 10031947532846005585 No ali matouri علی مطوری dr.ali.matouri@gmail.com 10031947532846005586 10031947532846005586 No Fatemeh Moradi Kohnaki فاطمه مرادی کهنکی fa.moradikohnaki@gmail.com 10031947532846005587 10031947532846005587 No